شفاف سازی محاسبات وزنی در بازار طلا : تفکیک وزن و قیمت هر گونه فلز مورد استفاده در طلا و جواهرات | اطلاعیه 6 اتحادیه طلا و جواهر : مقدمه تحلیلی بر لزوم شفاف سازی محاسبات وزنی در بازار مصنوعات طلا : صنعت طلا و جواهر ایران در مسیر استانداردسازی و حمایت از حقوق خریداران گام های سرنوشت سازی برداشته است.
یکی از چالش های قدیمی میان خریداران، سازندگان و بنکداران، کاربرد فلزات مقاوم غیرطلا در اجزای مکانیکی زیورآلات مانند فنرها، زبانه ها و بست های نگهدارنده بوده است. با ورود اتحادیه طلا و جواهر تهران به این موضوع، بخشنامه های شفاف ساز جهت تثبیت عدالت در معاملات ابلاغ گردید. صدور دستورالعمل تفکیک وزن مدبر و قفل گامی بزرگ در جهت پایان دادن به ابهامات محاسباتی در وزن مصنوعات به حساب می آید.
بهره گیری از فلزاتی چون فولاد ضد زنگ و مس در فنر دستبندها و گردنبندها به دلیل ضرورت های فنی و مکانیکی اجتناب ناپذیر است؛ با این وجود، محاسبه قیمت این قطعات با مظنه طلای 18 عیار موجب تضییع حقوق مصرف کنندگان می شد. به همین دلیل الزام قانونی تفکیک وزن مدبر و قفل در تمامی رده های تولیدی و توزیعی اعمال گردیده است. فروشندگان موظفند وزن خالص طلا را با دقت میلی گرمی جدا کرده و از احتساب فلزات کم ارزش با قیمت طلا خودداری ورزند.
رعایت این موازین به استناد قانون حمایت از حقوق مصرف کننده الزامی است و درج اقلام در فاکتور رسمی طلا و جواهر مبنای سنجش اصالت و عدالت معامله خواهد بود. عدم افشای فلزات غیر طلا در طلاسازی مصداق بارز کم فروشی تلقی می شود.
متن دقیق سند رسمی اطلاعیه شماره 6
متن کامل و بدون دخل و تصرف اطلاعیه شماره 6 اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا، جواهر، نقره و سکه تهران جهت تطبیق اجرایی همکاران و آگاهی خریداران به قرار زیر است:
اتحادیه
فروشندگان و سازندگان
طلا، جواهر، نقره و سکه تهران
شماره ثبت: 31
“جهش تولید با مشارکت مردم”تاریخ: 1403/12/1
شماره: 49500
پیوست: ندارداطلاعیه شماره 6
قابل توجه اعضای محترم صنف طلا، جواهر، نقره و سکه تهرانباسلام و احترام
موضوع: تفکیک وزن و قیمت هرگونه فلز مورد استفاده در طلا و جواهراتبه منظور بهبود شفافیت در کسب و کار صنف و صنعت طلا و جواهر کشور و رعایت حقوق مصرف کنندگان به اطلاع همکاران گرامی می رساند از آنجا که در برخی مصنوعات طلا، در فرآیند تولید از فلزات دیگری غیر از طلا، برای مدبر و قفل استفاده می شود، لذا اعضای گرامی صنف اعم از تولید کنندگان و فروشندگان عمده و خرده، ملزم هستند، وزن هرگونه فلز استفاده شده در مدبر و قفل را از وزن کل مصنوع تفکیک و بر روی مصنوع نصب و در فاکتور خرید قید نمایند.
بدیهی است در صورت عدم توجه به این مهم، وفق مقررات مربوطه از جمله قانون حمایت از حقوق مصرف کننده با خاطی برخورد خواهد شد.
رئیس اتحادیه – نادر بذرافشان
[محل مهر رسمی اتحادیه و امضا]نام کاربری: باقری | کد کاربری: 3125 | کد یکتا: [خالی] | شماره بایگانی: [خالی]
خیابان سهروردی جنوبی، خیابان شهید مسعود ملایری پور، پلاک 53
تلفن: 20 – 88830211 – 88836340 | فکس: 88836352 |
کالبدشکافی فنی: چرا در مدبر و قفل طلا از فلزات دیگر استفاده می شود؟
تفکیک وزن و قیمت هر گونه فلز مورد استفاده در طلا و جواهرات
طلا فلزی نرم، چکش خوار و بسیار شکل پذیر است. عیار 750 (طلای 18 عیار) با وجود آلیاژ شدن با مس و نقره، همچنان دارای انعطاف پذیری است و خاصیت ارتجاعی لازم برای باز و بسته شدن مکرر فنر را ندارد. در صورتی که فنر داخل مدبر یا زبانه قفل از جنس طلای خالص یا آلیاژ نرم طلا ساخته شود، پس از چند بار استفاده دچار فرسایش شده و باز می ماند که این امر باعث گم شدن زیورآلات می گردد. به همین خاطر سازندگان ناچار به استفاده از فلزات غیر طلا در طلاسازی هستند تا استحکام کششی فنر قفل تامین گردد.
با این حال، مشکل اساسی از جایی آغاز شد که این قطعات فولادی یا برنجی بسیار ریز (که وزنی بین 0.05 تا 0.5 گرم دارند)، همراه با کل مصنوع توزین شده و با قیمت هر گرم طلا محاسبه می شدند. در مقیاس خرده فروشی، این تفاوت وزنی هزینه ای غیرمنصفانه را به مصرف کننده تحمیل می کرد و در مقیاس بنکداری و معاملات چند کیلوگرمی، سودهای نامشروع کلانی ایجاد می نمود. بنابراین، سیاست گذاری جدید بر مبنای تفکیک وزن مدبر و قفل شکل گرفت تا صرفا وزن خالص طلا در محاسبات مظنه لحاظ گردد.
جدول مقایسه وضعیت قطعات اتصالی در مصنوعات طلا
| بخش مصنوع | جنس معمول قطعه | دلیل فنی استفاده | شیوه قیمت گذاری طبق اطلاعیه 6 |
|---|---|---|---|
| بدنه اصلی زنجیر، النگو یا مدال | طلای 18 عیار (عیار 750 استاندارد) | حفظ ارزش سرمایه ای و زیبایی بصری | محاسبه دقیق بر پایه وزن خالص طلا و مظنه روز |
| فنر داخل مدبر (قفل گردنبند و دستبند) | استیل فنری ضدزنگ یا فسفر برنز | ایجاد خاصیت ارتجاعی و بازگشت خودکار زبانه | کسر وزن از وزن کل و عدم محاسبه به نرخ طلا |
| پین ها و زبانه های قفل های جعبه ای | فولاد، برنج سخت یا آلیاژ مس | مقاومت در برابر سایش مکانیکی مکرر | تفکیک وزن مدبر و قفل بر روی اتیکت و فاکتور |
| لحیم کاری و اتصالات پایه | کادمیوم یا طلا با عیار ذوب پایین | پیوند دادن حلقه ها و زنجیرها | کنترل دقیق در آزمایشگاه های عیارسنجی ری گیری |
ابعاد حقوقی و انضباطی اطلاعیه شماره 6
مسئولیت پذیری در صنف طلا مرز میان یک دادوستد مشروع و تخلف کم فروشی است. اطلاعیه شماره 6 به صراحت به قانون حمایت از حقوق مصرف کننده استناد می کند. بر مبنای ماده 2 و 3 این قانون، کلیه عرضه کنندگان کالا و خدمات مکلفند اطلاعات دقیق شامل وزن واقعی، عیار، مشخصات فنی و قیمت را به طور صریح و شفاف به خریدار ارائه نمایند. فروش فلزات پایه به قیمت فلزات گرانبها از دیدگاه تعزیرات حکومتی مصداق تدلیس و تقلب در کسب به شمار می رود.
صدور فاکتور رسمی طلا و جواهر با تفکیک جزئیات، سند معتبر احقاق حق مصرف کننده است. بازرسان سازمان تعزیرات، اتاق اصناف و اتحادیه در صورت مشاهده مغایرت وزنی در نمونه برداری های دوره ای، پرونده های تعزیراتی تشکیل می دهند. وجود فلزات غیر طلا در طلاسازی بدون کسر وزن از سرجمع مصنوع، ضمانت اجرای پلمب واحد صنفی و استرداد خسارت به خریداران را به همراه دارد.
دستورالعمل های عملیاتی برای سازندگان، بنکداران و فروشندگان
- نصب برچسب یا اتیکت تفکیک شده: کارگاه های تولیدی باید وزن ناخالص، وزن قطعات کمکی غیر طلا و در نهایت وزن خالص طلا را بر روی بارکد و اتیکت الصاق شده بر قطعه درج نمایند.
- درج اقلام جداگانه در فاکتور: متصدیان فروشگاه موظف هستند در فاکتور رسمی طلا و جواهر ردیف های مجزایی برای وزن کل، وزن کسر شده مدبر و ارزش واقعی مصنوع تعریف کنند.
- تنظیم سیستم های حسابداری طلافروشی: نرم افزارهای حسابداری طلا باید به گونه ای به روزرسانی شوند که تفکیک وزن مدبر و قفل به صورت مکانیزه در محاسبات اونس و سود اعمال گردد.
- آموزش به مشتری هنگام خرید: فروشنده باید هنگام تحویل طلا، تفکیک فلزات غیر طلا در طلاسازی را برای مشتری شرح دهد تا فرهنگ اعتمادسازی در صنف ارتقا یابد.
- تطابق با ضوابط قانون حمایت از حقوق مصرف کننده: در صورت استرداد یا تعویض طلا، نباید کسورات غیرمنطقی فراتر از فاکتور اولیه بر مشتری تحمیل شود.
واژه نامه تخصصی و اصطلاحات شفاف سازی محاسبات وزنی در بازار طلا
تفکیک وزن مدبر و قفل
تفکیک وزن مدبر و قفل فرایندی الزامی است که در آن وزن بخش های آهنی، فنرها و فلزات فرعی موجود در اتصالات زنجیر و مدال از وزن کل کار کاسته شده تا خریدار صرفا پول طلای خالص را بپردازد.
قانون حمایت از حقوق مصرف کننده
قانون حمایت از حقوق مصرف کننده مجموعه مقررات مدونی است که تولیدکنندگان و فروشندگان را موظف به رعایت استانداردهای کیفیت، ارائه فاکتور معتبر و پرهیز از فریب، تقلب و کم فروشی می نماید.
وزن خالص طلا
وزن خالص طلا به جرم واقعی فلز طلای 18 عیار به کار رفته در مصنوع، پس از کسر وزن سنگ های اتمی، نگین های بدون ارزش، نخ، چرم و قفل های غیرطلا گفته می شود.
فلزات غیر طلا در طلاسازی
فلزات غیر طلا در طلاسازی شامل عناصری همچون استیل ضدزنگ، برنج، مس و فسفر برنز است که صرفا برای تقویت خواص مکانیکی فنرها و زبانه های مدبر در کارگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
فاکتور رسمی طلا و جواهر
فاکتور رسمی طلا و جواهر سند کاغذی سربرگ داری است که شامل مشخصات فروشنده، کد پروانه کسب، عیار، وزن دقیق، اجرت ساخت، متعلقات غیرطلا و قیمت نهایی بر اساس مظنه رسمی اتحادیه می باشد.
مدبر
مدبر اصطلاحی صنفی در طلاسازی برای حلقه های متحرک قفل دار و بست های اتصالی انتهای زنجیر، مدال و دستبند است که وظیفه باز و بسته کردن مطمئن زیور را بر عهده دارد.
کم فروشی در صنف طلا
کم فروشی در صنف طلا به وضعیتی اطلاق می شود که در آن وزن متعلقات بی ارزش به نرخ طلای خام محاسبه شده یا عیار کار با مشخصات فاکتور و انگ استاندارد همخوانی نداشته باشد.
انگ و کد شناسایی
انگ و کد شناسایی علامتی حک شده روی مصنوع است که شامل حرف اختصاری شهر و کد کارگاه سازنده جهت رهگیری دقیق مبدا ساخت کالا در بازرسی های صنفی می باشد.
پرسش و پاسخ های تحلیلی پیرامون اطلاعیه شماره 6
علت اصلی صدور اطلاعیه شماره 6 توسط اتحادیه طلا و جواهر تهران چه بود؟
علت اصلی، برقراری عدالت در محاسبات وزنی و پایان دادن به گلایه های خریداران درباره محاسبه وزن فنرهای استیل و قفل های غیرطلا با قیمت طلای خام بود که شفافیت و اعتماد را به بازار بازمی گرداند.
آیا تولیدکنندگان مجاز به حذف کامل قطعات فنری غیرطلا از قفل ها هستند؟
از لحاظ فنی حذف این قطعات عملا امکان پذیر نیست؛ زیرا طلا خاصیت فنریت ندارد و قفل بدون فنر به سرعت شل می شود. قانون سازندگان را ملزم به تفکیک وزن مدبر و قفل نموده است، نه حذف اجزای ضروری مهندسی.
چگونه متوجه شویم در یک فاکتور، وزن قفل به درستی کسر شده است؟
در یک فاکتور رسمی طلا و جواهر معتبر، باید علاوه بر وزن کل که بر روی ترازوی طلافروشی دیده می شود، ردیفی با عنوان کسر مدبر یا کسر نگین درج شده و وزن خالص طلا به عنوان مبنای ضرب قیمت نوشته شود.
در صورت تخلف فروشنده و محاسبه فنر قفل به قیمت طلا، خریدار چه اقدامی می تواند انجام دهد؟
خریدار می تواند با در دست داشتن فاکتور رسمی و قطعه به کمیسیون حل اختلاف و بازرسی اتحادیه مراجعه کند. بر اساس موازین قانون حمایت از حقوق مصرف کننده، اضافه دریافتی مسترد شده و برای واحد متخلف جریمه لحاظ می شود.
تاثیر اجرای این بخشنامه بر قیمت فروش طلای دست دوم و مستعمل چیست؟
در زمان خرید طلای دست دوم توسط مغازه دار نیز وزن مدبر و قفل کسر می شد؛ اکنون با اجرای تفکیک وزن در زمان فروش طلای نو، عدالت دوطرفه برقرار شده و مشتری در هر دو مرحله مبادله ضرر نخواهد کرد.
آیا این ضوابط صرفا مختص خرده فروشان است یا بنکداران را نیز شامل می شود؟
مطابق متن صریح بخشنامه، تمامی رده ها اعم از تولیدکنندگان، بنکداران عمده فروش و طلافروشان خرده فروش ملزم به رعایت این دستورالعمل و تفکیک فلزات غیر طلا در طلاسازی هستند.
